Suplementy dla młodych sportowców – co warto wiedzieć?

[ARTYKUŁ PARTNERA]

Suplementy diety to temat, który coraz częściej pojawia się nie tylko w świecie zawodowego sportu, ale również w kontekście dzieci i nastolatków uprawiających sport wyczynowo lub półwyczynowo. Rodzice, trenerzy i sami młodzi zawodnicy zadają sobie pytanie: czy warto sięgać po suplementy w młodym wieku? I czy może to w ogóle przynieść realne korzyści?

 

Kim jest młody sportowiec?

Z punktu widzenia organizacji zdrowotnych, takich jak WHO czy EFSA, młodymi osobami nazywamy dzieci i młodzież do 18. lub nawet 21. roku życia. Ale w praktyce treningowej ten podział często się zaciera. Nastoletni zawodnicy startują w zawodach seniorskich, trenują z dużymi obciążeniami i często prowadzą tryb życia zbliżony do dorosłych sportowców – z internatem, zgrupowaniami i dwoma treningami dziennie.

Warto więc pamiętać, że nawet w tej samej kategorii wiekowej potrzeby mogą być bardzo różne. Dlatego każda decyzja o suplementacji powinna być podejmowana indywidualnie – najlepiej w porozumieniu z dietetykiem lub lekarzem sportowym.

Suplement – co to właściwie jest?

Zgodnie z definicją, suplementy diety to środki spożywcze zawierające skoncentrowane źródła witamin, składników mineralnych lub innych substancji mających efekt odżywczy lub fizjologiczny. Mogą mieć postać tabletek, proszku, płynu – i z założenia mają uzupełniać dietę, a nie ją zastępować.

Dlatego zanim sięgniemy po suplement, warto przyjrzeć się codziennemu żywieniu młodego sportowca. Czy rzeczywiście czegoś w nim brakuje? Czy nie lepiej byłoby uzupełnić niedobory odpowiednio skomponowaną dietą?

Dobrym punktem wyjścia do takiej analizy będzie kalkulator kalorii od Dietetyki Nie Na Żarty – narzędzie, które pozwala w kilka minut obliczyć dzienne zapotrzebowanie energetyczne w zależności od wieku, wzrostu, masy ciała i poziomu aktywności fizycznej.

Kiedy suplementacja ma sens?

Choć większość suplementów nie jest konieczna dla dzieci i młodzieży, są sytuacje, w których ich stosowanie jest uzasadnione:

• Witamina D – zalecana wszystkim dzieciom i młodzieży od października do kwietnia, a w niektórych przypadkach przez cały rok (800–2000 IU dziennie).
• Kwasy omega-3 (EPA i DHA) – szczególnie jeśli w diecie brakuje tłustych ryb morskich.
• Żelazo – przy stwierdzonych niedoborach lub zwiększonym ryzyku niedokrwistości (np. u dziewcząt w okresie dojrzewania).
• Witamina B12 – obowiązkowo u osób na diecie wegańskiej.
• Odżywki białkowe i węglowodanowe – w uzasadnionych przypadkach mogą być pomocne jako uzupełnienie diety, np. po treningu, gdy trudno o pełnowartościowy posiłek.

Warto jednak podkreślić: te suplementy mają sens tylko wtedy, gdy są uzupełnieniem, a nie substytutem prawidłowego żywienia.

A co z kreatyną i kofeiną?

Kreatyna to jeden z najlepiej przebadanych suplementów wśród dorosłych sportowców. Coraz więcej badań wskazuje, że może być bezpieczna również u młodzieży – o ile jest stosowana w odpowiednich dawkach i pod nadzorem specjalisty. Mimo to, nie jest suplementem niezbędnym. W młodym wieku znacznie większe znaczenie mają dobrze zbilansowana dieta, sen i regeneracja. Kreatynę można spokojnie zostawić „na później”.

Z kolei kofeina – choć wykazuje działanie ergogeniczne – nie powinna być rutynowo stosowana przez dzieci i młodzież. Jej obecność w diecie (np. herbata, czekolada) nie jest problemem, ale suplementacja kofeiny czy napoje energetyczne to coś, czego młody organizm zdecydowanie nie potrzebuje. Może zaburzać sen, zwiększać niepokój, a nawet pogarszać regenerację – szczególnie jeśli spożywana jest w godzinach popołudniowych lub wieczornych.

Skąd wiedzieć, czy dieta młodego sportowca jest wystarczająca?

Przede wszystkim warto sprawdzić, czy dostarczana jest odpowiednia liczba kalorii. W tym znowu pomocny będzie wspomniany już kalkulator kalorii – pozwala on w prosty sposób dobrać zapotrzebowanie kaloryczne zarówno dla osób aktywnych rekreacyjnie, jak i intensywnie trenujących. W przypadku podejrzenia niedowagi warto również skorzystać z kalkulatora BMI, który pomoże ocenić, czy masa ciała mieści się w normie względem wzrostu i wieku.

W razie wątpliwości – dobrze jest skorzystać z pomocy dietetyka sportowego, który pomoże nie tylko ułożyć plan żywienia, ale również wskaże, czy i jakie suplementy rzeczywiście są potrzebne.

Podsumowanie – czy młodzi sportowcy potrzebują suplementów?

W większości przypadków – nie. To nie suplementy budują formę, tylko regularny trening, sen, odpowiednia regeneracja i dobrze zbilansowana dieta. Suplementy mogą być przydatne, ale tylko wtedy, gdy służą uzupełnieniu konkretnych braków.

Najważniejsze jest podejście indywidualne – i zdrowy rozsądek. Zanim sięgniesz po jakikolwiek suplement, sprawdź podstawy: czy młody organizm ma zapewnioną odpowiednią ilość energii i składników odżywczych. Pomocne mogą być tu narzędzia, takie jak kalkulator kalorii i kalkulator BMI dostępne na stronie Dietetyki Nie Na Żarty – stworzone z myślą o tych, którzy chcą trenować mądrze, a nie tylko ciężko.